Fochteloërveen: hoogveen en kraanvogels in Drenthe

Wat het Fochteloërveen zo bijzonder maakt

Hoogveen ontstaat waar veenmos eeuwenlang op regenwater groeit — laag op laag, millimeter voor millimeter. Vrijwel al het Nederlandse hoogveen is in de loop van de tijd afgegraven voor turf. Het Fochteloërveen is een van de weinige gebieden waar nog een levende veenkern over is, en waar het veen dankzij beheer van Natuurmonumenten zelfs weer aangroeit.

Wat u vooral ervaart, is de ruimte. Het landschap is vlak en open, met veenputten, plassen, pijpenstrootje en berkenopslag. Er staan nauwelijks gebouwen in de buurt en het is aangewezen als stiltegebied: op een doordeweekse ochtend hoort u werkelijk alleen wind en vogels. Wie uit de Randstad komt, merkt dat verschil binnen vijf minuten.

Kraanvogels kijken: wanneer en hoe

Het Fochteloërveen is beroemd om zijn kraanvogels. Sinds het begin van deze eeuw broeden ze hier weer — de eerste broedende kraanvogels in Nederland in eeuwen. Het zijn imposante vogels van ruim een meter hoog, met een roep die kilometers ver draagt.

In het vroege voorjaar (maart en april) maken de paren hun opvallende baltsdans. In het najaar, ruwweg van september tot november, gebruiken trekkende kraanvogels het gebied als rustplaats en kunt u met wat geluk grotere groepen zien. Kom vroeg in de ochtend of tegen zonsondergang: dan zijn de vogels het actiefst en is het licht het mooist.

• ✓Maart–april: baltsende en broedende paren, roepen goed hoorbaar vanaf de paden.
• ✓September–november: trekvogels rusten in het gebied, grotere groepen mogelijk.
• ✓Vroege ochtend en het laatste uur voor zonsondergang zijn de beste momenten.
• ✓Neem een verrekijker mee — de vogels blijven op afstand, en dat hoort ook zo.
• ✓Blijf op de paden en houd het stil: broedende kraanvogels zijn erg gevoelig voor verstoring.

Wandelen in en rond het veen

Vanaf de randen van het gebied lopen gemarkeerde wandelroutes het veen in, deels over vlonderpaden en zandpaden langs de veenplassen. De routes zijn vlak en makkelijk te lopen; reken op twee tot drie uur voor een mooie ronde. Aan de rand van het gebied liggen uitkijkpunten waar u over het veen uitkijkt — de beste plek om rustig te kijken zonder dieren te verstoren.

Naast kraanvogels leven hier adders (schuw en ongevaarlijk als u op de paden blijft), reeën, blauwe kiekendieven en veel libellen boven de veenplassen. Het gebied is open en biedt weinig schaduw: in de zomer is een hoed en water geen overbodige luxe, in het najaar juist een windjack, want de wind heeft hier vrij spel.

Let op de borden bij de ingang: in delen van het gebied gelden beperkingen, en honden zijn niet overal toegestaan. Combineer het bezoek eventueel met Veenhuizen (UNESCO-werelderfgoed) of Norg, die beide vlakbij liggen.

Overnachten op 25 minuten van het Fochteloërveen

Om het veen op zijn mooist te zien, wilt u er vroeg zijn — en dan helpt het als u in de buurt slaapt. Huis ter Huynen in Zeijen ligt op ongeveer 25 minuten rijden: dichtbij genoeg voor een ochtendbezoek bij zonsopkomst, ver genoeg om zelf in alle rust te zitten.

De twee lodges zijn volledig privé en geschikt voor maximaal vier personen, elk met een eigen hottub op het terras. Na een ochtend in het veen bent u terug voor een late lunch, en 's avonds zit u in het warme water onder een sterrenhemel die in Drenthe nauwelijks last heeft van lichtvervuiling. Wie meer natuur wil, vindt in de directe omgeving het Ballooërveld, het Nationaal Park Drentsche Aa en de wandelroutes vanaf de brink van Zeijen.