Hunebedden in Drenthe: alle 52 op een rij

Hoeveel hunebedden heeft Drenthe?

Drenthe telt 52 hunebedden. Nederland heeft er 54 in totaal: de overige twee liggen in Groningen, bij Noordlaren (G1) en bij Heveskesklooster (G5). Ruim negentig procent van alle Nederlandse megalietgraven ligt dus in één provincie — en dat is geen toeval, want alleen hier liet het landijs de zwerfkeien achter waarmee ze gebouwd konden worden.

De Drentse hunebedden dragen nummers van D1 tot en met D54, wat verwarrend genoeg 54 nummers zijn voor 52 monumenten. Archeoloog Albert Egges van Giffen nummerde ze in de jaren twintig van west naar oost, en twee nummers vielen later af: D33 is verdwenen en D48 bleek bij nader onderzoek helemaal geen hunebed te zijn. De nummering is sindsdien bewust niet hernummerd, zodat oudere opgravingsverslagen bruikbaar blijven.

Het zwaartepunt ligt op de Hondsrug, tussen Anloo en Emmen. Maar ook Noord-Drenthe heeft er een reeks — en daar staat het rustigste deel van de verzameling, zonder bezoekerscentrum, zonder parkeerplaats en meestal zonder andere bezoekers.

Welke hunebedden liggen het dichtst bij Zeijen?

Het dichtstbijzijnde hunebed is D5, aan de weg van Zeijen naar Peest, tegenover natuurgebied de Zeijerstrubben. Vanaf de lodge is dat vijf minuten fietsen. D5 ligt in een laagte, is vanaf de weg nauwelijks te zien en heeft geen parkeerterrein of informatiezuil — u staat er meestal alleen. Vlak ernaast ligt het Noordse Veld, met celtic fields en grafheuvels een van de rijkste archeologische landschappen van Drenthe.

Vanaf Zeijen liggen de meeste andere hunebedden binnen een halfuur rijden. Deze tabel geeft de reistijd met de auto en waarom het betreffende hunebed het bezoek waard is.

Reistijden bij benadering, met de auto vanaf Zeijen. D5 en D2 zijn ook prima met de fiets te doen.

De mooiste en grootste hunebedden van Drenthe

Welk hunebed het mooiste is, hangt af van wat u zoekt: het grootste, het gaafste of het stilste. Deze vijf dekken alle drie.

• ✓D27 in Borger — het grootste van Nederland: 22,6 meter, negen dekstenen, en de zwaarste steen die ooit in een Nederlands hunebed is gebruikt (naar schatting 20 ton).
• ✓D53 bij Havelte — met bijna achttien meter het op één na grootste, en dankzij de open ligging op de Havelterberg het fotogeniekste bij laagstaande zon.
• ✓D6 bij Tynaarlo — een van de weinige hunebedden waarvan alle dekstenen nog liggen zoals ze vijfduizend jaar geleden zijn neergelegd.
• ✓D17 en D18 in Rolde — twee hunebedden pal naast de middeleeuwse dorpskerk, het duidelijkste bewijs dat deze plekken millennia lang bijzonder zijn gebleven.
• ✓D5 bij Zeijen — geen record, wel de rust: geen bordjes, geen parkeerterrein, en op een doordeweekse ochtend meestal geen mens.

Hunebedden bezoeken: gratis, jaarrond, zonder openingstijden

Een bezoek aan de hunebedden zelf kost niets. Ze liggen in het open landschap, in bermen, bossen en heidevelden, en zijn het hele jaar door vrij toegankelijk — er is geen kaartverkoop, geen hek en geen sluitingstijd. Alleen het Hunebedcentrum in Borger is een museum met entree.

Wel gelden er ongeschreven regels. Hunebedden zijn rijksmonumenten: klimmen wordt afgeraden, want de stenen liggen los op elkaar en het schuren zet zich af op het monument. Honden mogen mee, maar in de omliggende natuurgebieden geldt vrijwel overal een aanlijnplicht. Parkeren kan bij de bekendere hunebedden op een aangelegde plek; bij de kleinere, zoals D5, is het een berm en niets meer.

• ✓Toegang tot de hunebedden zelf: gratis, het hele jaar, dag en nacht.
• ✓Hunebedcentrum Borger: circa € 14,50 voor volwassenen en € 7,50 voor kinderen van 4 t/m 11 jaar; met Museumkaart gratis. Controleer de actuele tarieven en openingstijden vooraf.
• ✓Beste moment: vroege ochtend of het laatste uur voor zonsondergang — dan geeft strijklicht de stenen reliëf en is het stil.
• ✓Met kinderen: het buitenterrein van het Hunebedcentrum en de goed bereikbare hunebedden bij Rolde en Borger werken het beste.
• ✓Stevige schoenen zijn genoeg; de meeste hunebedden liggen op enkele tientallen meters van de weg.

De Hunebed Highway en een fietsroute vanaf Zeijen

De N34 tussen Emmen en Groningen draagt de bijnaam Hunebed Highway: de weg volgt de Hondsrug en komt langs het grootste deel van de Drentse hunebedden. Wie ze in één dag wil zien, rijdt de N34 van zuid naar noord en pikt onderweg Borger, Drouwen, Eext en Anloo mee — met het Hunebedcentrum halverwege als natuurlijke lunchstop.

Vanaf Zeijen is er ook een rustiger variant op de fiets. Via het Noordse Veld naar D5, door de Zeijerstrubben naar Ubbena, en verder over het knooppuntennetwerk richting Tynaarlo (D6) — een rondje van ongeveer 35 kilometer over vrijwel volledig autoluwe paden. Wie meer wil, rijdt door naar Rolde en het Ballooërveld en komt uit op zo'n 55 kilometer.

Wie bouwde de hunebedden, en hoe?

De hunebedden zijn gebouwd tussen 3400 en 3100 v.Chr. door de trechterbekercultuur, genoemd naar het aardewerk dat in de grafkamers is teruggevonden. Ze dienden als collectieve graven: in één hunebed zijn resten van tientallen tot honderden mensen aangetroffen, samen met potten, bijlen en sieraden.

De stenen zijn geen gehouwen blokken maar zwerfkeien, tijdens de voorlaatste ijstijd vanuit Scandinavië meegevoerd door het landijs en achtergelaten op het Drents plateau. Precies dáárom liggen de Nederlandse hunebedden vrijwel allemaal in Drenthe: verder zuidelijk kwam het ijs niet, en dus lag daar het bouwmateriaal niet.

De naam heeft niets met de Hunnen te maken. 'Hune' is een oud woord voor reus — de middeleeuwse verklaring voor stenen die te zwaar leken om door mensen verplaatst te zijn. Hoe het wél is gedaan, met glijbanen van hout, hefbomen en veel mankracht, is nog altijd deels reconstructie.

Slapen bij de hunebedden: twee lodges in Zeijen

In een hunebed slapen kan niet — het zijn rijksmonumenten. Ernaast wonen kan wel. Huis ter Huynen ligt in Zeijen, twee kilometer van hunebed D5, en telt twee volledig privé lodges voor maximaal vier personen, elk met een eigen hottub op het terras.

Lodge De Heide heeft daarnaast een eigen sauna en panoramisch uitzicht over het bos; Lodge De Eik een buitenkeuken met BBQ onder de eiken. Beide hebben een volledig uitgeruste keuken, gratis wifi en een laadpaal op het terrein. Geen receptie, geen gedeelde wellness, geen buren.

U boekt rechtstreeks bij de eigenaar: geen tussenpartij, geen boekingskosten, en direct contact met de gastheer over de beste route langs de hunebedden.

Meer dan hunebedden: prehistorie rond Zeijen

De hunebedden zijn het zichtbaarste, maar niet het enige spoor uit de prehistorie. Direct naast D5 ligt het Noordse Veld: een heideveld met grafheuvels en celtic fields — de rechthoekige akkertjes van de ijzertijd, die u pas ziet als u weet waar u op moet letten. Archeologisch is dit een van de best bewaarde landschappen van de provincie.

Verder in de omgeving geven het Drents Museum in Assen (20 minuten, met het Meisje van Yde) en het Hunebedcentrum in Borger de context bij wat u in het veld ziet staan. En wie na twee dagen prehistorie toe is aan gewoon buiten zijn: het Ballooërveld ligt op twaalf minuten, het Nationaal Park Drentsche Aa op een kwartier, en er lopen meer dan 1.000 kilometer fietspaden door de omgeving.